KOLEKSIONI VIRALE

Histori, fakte & ide

Lexime të shkurtra për biznesin, historinë dhe shkencën. Me referenca për çdo temë.

32lexime të shkurtra
me burime

KUIZ · 3 PYETJE1 / 3

Çfarë ndodhi me Web-in më 30 prill 1993?

Business01

Pse norma e BQE-së prek edhe biznesin tënd?

Nga kostoja e kredisë te fuqia blerëse: një vendim në Frankfurt ndihet shumë më afër se sa mendon.

45 sek European Central Bank

Business02

Fitim ≠ para në bankë.

Pasqyra e fitimit tregon rezultatin e biznesit. Fluksi i parasë tregon hyrjet dhe daljet reale. Një kompani ka nevojë për para të disponueshme për të paguar faturat.

20 sek U.S. Securities and Exchange Commission

Business03

Inflacion më i ulët. Çmime ende në rritje.

Nëse inflacioni zbret nga 5% në 2%, niveli mesatar i çmimeve vazhdon të rritet, por më ngadalë. Rënia e normës së inflacionit nuk nënkupton kthim te çmimet e vjetra.

20 sek Bank of England

History04

Dita kur Web-i u bë i lirë.

Më 30 prill 1993, CERN e vendosi softuerin e World Wide Web në domenin publik. Ky hap lejoi përdorimin dhe zhvillimin e tij pa pagesë licence.

15 sek CERN

History05

Një pako çamçakëz. Një epokë e re.

Më 26 qershor 1974, një pako Wrigley’s u skanua në një supermarket Marsh në Ohio. Ishte produkti i parë i skanuar me barkod në një dyqan.

15 sek GS1

History06

Tre ide. Një iPhone.

Më 9 janar 2007, Apple prezantoi iPhone: telefon, iPod me ekran me prekje dhe pajisje për internetin, të bashkuara në një produkt.

15 sek Apple Newsroom

History07

Dy Nobel. Dy fusha. Marie Curie.

Marie Curie mori Nobelin në Fizikë më 1903 dhe Nobelin në Kimi më 1911. Ajo ishte gruaja e parë që fitoi një çmim Nobel.

15 sek Nobel Prize

Quotes08

“

“Kujto se koha është para.”

Benjamin Franklin

10 sek Founders Online · National Archives

Quotes09

“

“Shkurtësia është shpirti i mendjemprehtësisë.”

William Shakespeare · Poloniusi në Hamlet

10 sek Folger Shakespeare Library

Business10

Dy emra. Një treg gjigant. Brent & WTI.

Kur lexon “u rrit nafta”, pyet: cila naftë? Brent dhe WTI janë dy referenca të ndryshme të naftës bruto.

30 sek U.S. Energy Information Administration

History11

Një agim. Një planet. Një perspektivë tjetër.

Më 22 shkurt 2022, nga Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor u fotografua dielli duke ndriçuar horizontin e Tokës.

15 sek NASA

History12

Medalja e parë olimpike e Kosovës ishte e artë.

Më 7 gusht 2016, Majlinda Kelmendi fitoi arin në xhudo, në kategorinë deri në 52 kilogramë. Kosova po merrte pjesë për herë të parë në Lojërat Olimpike.

35 sek Komiteti Olimpik i Kosovës

History13

Shkodra ruan mbi gjysmë milioni negativë fotografikë.

Arkivi Marubi ka më shumë se gjysmë milioni negativë fotografikë, bashkë me objekte e dokumente të 15 fotografëve. Një pjesë e kësaj trashëgimie mori njohje nga UNESCO në 2025.

35 sek UNESCO — Memory of the World

History14

Dy qytete shqiptare, një regjistrim i përbashkët në UNESCO.

Gjirokastra hyri në Listën e Trashëgimisë Botërore në 2005. Në 2008, regjistrimi u zgjerua për të përfshirë edhe qendrën historike të Beratit.

35 sek UNESCO — World Heritage Centre

Facts15

Iso-ja është zëri që mban këngën bashkë.

Në iso-polifoninë shqiptare, disa pjesë zanore ndërthuren me një tingull mbështetës të grupit: iso-n. UNESCO e shpalli këtë traditë në 2005 dhe e përfshiu në Listën Përfaqësuese në 2008.

35 sek UNESCO — Intangible Cultural Heritage

Business16

Sekreti i LEGO-s është edhe poshtë tullës.

Më 28 janar 1958, Godtfred Kirk Christiansen dorëzoi kërkesën daneze për patentën e tullës LEGO me lidhjen e përmirësuar mes gungëzave dhe tubave të brendshëm.

35 sek LEGO — Kjeld Kirk Kristiansen

Business17

Nintendo nisi me letra loje, një shekull para shumë fansave të saj.

Në shtator 1889, Fusajiro Yamauchi nisi të prodhonte e shiste letra loje hanafuda në Kioto. Kjo është pikënisja historike që Nintendo i jep vetes sot.

35 sek Nintendo

Business18

Para telefonave, Nokia e kishte fillimin te celuloza.

Rrënjët e Nokia-s shkojnë në vitin 1865, kur inxhinieri Fredrik Idestam ngriti një fabrikë celuloze në Finlandën jugore. Telefonat erdhën shumë më vonë.

35 sek Nokia

Business19

QR-ja e menusë sate lindi për punën në fabrikë.

Në 1994, ekipi i Masahiro Hara-s te Denso prezantoi kodin QR. Synimi fillestar ishte leximi më i shpejtë dhe ruajtja e më shumë informacioni për nevojat e prodhimit.

35 sek DENSO WAVE

Facts20

Një bimë që ngjitej te rrobat frymëzoi një kapëse.

Në 1941, George de Mestral vuri re se kokrrat me grepa të një bime kapeshin te pëlhurat dhe qimet e kafshëve. Vëzhgimi u bë pikënisje për sistemin e kapjes VELCRO.

35 sek Velcro Companies

History21

Një patentë e vitit 1945 propozonte gatim me mikrovalë.

Më 8 tetor 1945, Percy Spencer paraqiti kërkesën për një metodë që përdorte energjinë e mikrovalëve për të gatuar ushqime. Dokumenti u bë patenta amerikane US2495429A.

35 sek US Patent Office

Facts22

GPS-i duhet ta marrë seriozisht Ajnshtajnin.

Pa korrigjimet relativiste, orët atomike të satelitëve GPS do të ecnin rreth 38 mikrosekonda më shpejt në ditë se orët në tokë. Edhe ky ndryshim i vogël ka rëndësi për pozicionimin.

35 sek NIST

History23

Njerëzimi dërgoi në hapësirë një disk me 55 gjuhë.

Voyager 1 u nis më 5 shtator 1977 me një disk që përmbante tinguj, muzikë, pamje dhe përshëndetje në 55 gjuhë. Edhe Voyager 2 mbante një kopje.

35 sek NASA

Facts24

Venusi rrotullohet rreth vetes më ngadalë se rreth Diellit.

Një rrotullim i Venusit rreth boshtit zgjat rreth 243 ditë tokësore. Një orbitë rreth Diellit zgjat rreth 225. Prandaj dëgjon se atje dita është më e gjatë se viti.

35 sek NASA

Facts25

Ta testosh kujtesën mund ta ndihmojë kujtesën.

Në dy eksperimente të botuara në mars 2006, studentët që ushtruan rikujtimin e një teksti e mbanin mend më mirë pas dy ditësh ose një jave se ata që vetëm e rilexuan.

35 sek Roediger & Karpicke

Facts26

Mund të shohësh ekranin dhe të mos vësh re një gorillë.

Në një studim të vitit 1999, pjesëmarrësit numëronin pasime topi në video. Disa nuk vunë re një person me kostum gorille që kalonte në të njëjtën skenë.

40 sek Simons & Chabris

Business27

58 kontejnerë ndihmuan të ndryshonte tregtia.

Më 26 prill 1956, anija Ideal X u nis nga Port Newark drejt Hjustonit me 58 kontejnerë. Udhëtimi i biznesmenit Malcom McLean u bë një pikë kthese për transportin modern.

35 sek Port Authority of New York and New Jersey

History28

Një bankomat i hershëm kërkonte kupon letre.

Më 27 qershor 1967, dega Barclays në Enfield hapi një makinë për tërheqje parash. Klienti përdorte një kupon të posaçëm dhe një PIN, jo kartën bankare si sot.

35 sek Historic England

History29